|
Een koppel visdieven nestelt zich op een speciaal ingericht vlot: een primeur voor Wallonië!!! (zomer 2007)
De Aquascope Virelles kan u met genoegen melden dat een koppel visdieven zich op het meer van Virelles heeft genesteld
Deze schitterende vogel is een lange afstandstrekker die zich nooit eerder in Wallonië had genesteld… Een primeur dus voor ons gewest, waar we terecht fier op zijn. Te meer daar het koppel zich gevestigd heeft op het kunstmatige platform dat speciaal voor dat doel was ingericht.
Beschrijving en verspreiding van de soort :
 De visdief (Sterna hirundo) is een watervogel die zo groot als een kleine meeuw kan worden. Zijn witte buik en bleekgrijze rug contrasteren fel met zijn zwarte kopkap. Zijn staart is lang en gevorkt, zijn vleugels smal en gepunt. De bek en poten zijn rood.
Om zich te voeden, blijft de vogel roerloos in de lucht hangen en spiedt hij naar vissen die zich vlak onder de waterspiegel wagen. Dan volgt een soms indrukwekkende duikvlucht die vaak besloten wordt met de vangst van een onoplettende of zieke pootvis; een selectieve en uiteindelijk heilzame uitdunning van het visbestand…
Deze “zeezwaluw” broedt in vrijwel alle landen van Europa, meestal langs grote rivieren, sommige van hun bijrivieren en aan de kust. Visdieven zijn trekvogels en overwinteren aan de Afrikaanse kust, van Senegal tot in Zuid-Afrika.
In België zijn broedende exemplaren veeleer zeldzaam en vooral geconcentreerd in het noorden van het land. Wallonië is voor deze vogels doorgaans een korte tussenstop op weg naar het warme zuiden.
Voorgeschiedenis van het project:
 Sinds enkele jaren worden er zowat overal in Europa experimenten uitgevoerd om de daling tegen te gaan van het aantal habitats waarin visdieven bij voorkeur broeden: grindgronden, stenen of zand. De verstedelijking van de kust, de kanalisering van grote waterlopen en de storende invloeden van recreatieve activiteiten hebben geleid tot een gevoelige afname van het aantal geschikte broedplaatsen. Om die trend te keren, werden er verschillende oplossingen bedacht, waaronder bijvoorbeeld de bouw van drijvende vlotten.
Eind 2005, en na diverse mogelijkheden te hebben bestudeerd in het licht van de specifieke plaatselijke omstandigheden, hechtte de Wetenschappelijke Commissie van het meer van Virelles haar goedkeuring aan de bouw en plaatsing van een broedvlot voor visdieven.
Het drijvende vlot meet 4 meter bij 4 en weegt meer dan 2,5 ton.
De voordelen van deze techniek zijn legio :
- Een gunstige omgeving voor de eierleg (kiezelsteentjes).
- Nest blijft veilig voor overslaande golven dankzij de drijvende toestand.
- Nest en kuikens blijven veilig voor landroofdieren.
- Laat verschillende specifieke inrichtingen toe (net tegen verdrinkingsgevaar, rustplanken,…)
In de lente van 2006 lokte het pas geplaatste vlot niet méér visdieven op doortocht dan gewoonlijk. In het begin van de zomer, daarentegen, vond er een gebeurtenis plaats die de hoop van lokale natuurliefhebbers deed opflakkeren. Op een dag in juli gedroegen twee individuen zich bijzonder territoriaal (aanvallen op reiger, wouw,…) en leken ze zelfs een koppel te gaan vormen! Het mocht helaas niet zijn…
Misschien was het een jong koppel op zoek naar geschikte broedplaatsen voor 2007?
Eindelijk!
 In de vroege lente van 2007, ongewoon warm en zonnig, strijken er nauwelijks trekvogels in Virelles neer om uit te rusten.
Er worden weinig visdieven waargenomen. Pas midden juni wordt er een eerste exemplaar door vogelliefhebbers opgemerkt, iets later gevolgd door een tweede. De vogels vertonen niet alleen een zeker territoriaal gedrag maar ook tekenen van paringsgedrag: ze bieden elkaar vis aan, zetten luchtachtervolgingen in en graven een klein putje tussen de stenen op het vlot. Bij alle waarnemers begint de hoop te groeien.
Vanaf 1 juli verlaat het wijfje nauwelijks nog een uitgegraven holte tussen de stenen: het broeden is begonnen. Het mannetje vliegt onafgebroken heen en weer, op zoek naar voedsel… De weinige momenten rust die hij zichzelf op het vlot gunt, worden dan nog vaak gestoord door de komst van de één of andere vogel. Het nest moet natuurlijk beschermd en de ene luchtaanval volgt op de andere. Alle vogels die een potentieel gevaar vormen, zoals reigers, wouwen, buizerds en kraaien, worden zonder pardon verjaagd, hoe groot ze ook zijn.
Nieuwste ontwikkelingen:
Eerder hadden we het over het goede nieuws dat het wijfje zich op maandag 1 juli aan het broeden leek te hebben gezet…
Op de 23ste van diezelfde maand, in de vroege uurtjes, wordt tijdens een voedselbevoorrading voor het eerst een glimp van een kuikentje opgevangen: het kleine kopje piept vanonder de buik van één van de ouders, het bekje wanhopig uitgestoken en smachtend naar voedsel!!!
Latere waarnemingen bevestigen dat er slechts één kuiken is.
De avond voordien kon al uit het gedrag van het koppel worden opgemaakt dat er een ei uitgebroed was. Nog nooit hadden de visdieven zich zo energiek en nerveus gedragen: meer voedselbevoorradingen dan normaal, heel wat bedrijvigheid rond het nest en een uitgesproken intolerantie voor sommige soorten die het territorium overvlogen (boomvalk, visarend, blauwe reiger,…).
De weersomstandigheden van de voorafgaande dagen verklaarden allicht het feit dat er geen kuikentje werd waargenomen. Het was al enkele dagen eerder geboren, maar het had zich al die tijd onder zijn ouders schuilgehouden.
Eind juli/begin augustus had het jong al de omvang van een lichtbruin bolletje aangenomen: het huppelde rond op het vlot en deed zich te goed aan de warme zonnestralen… De ouders verdeelden keurig het werk: één bleef achter op het vlot terwijl de andere op insecten joeg, pootvissen ving of met veel kabaal één of andere vogel verjoeg die zich te dicht naar de zin van de waakzame ouder bij het vlot had gewaagd…
Epiloog: de eerste visdief die op Waalse bodem het levenslicht zag, sloeg voor het eerst zijn vleugels uit op 14 augustus 2007. Gedurende verschillende dagen werd hij in volle vlucht waargenomen, in het gezelschap van minstens één ouder. Een week later verlieten de drie vogels het domein van Virelles en zetten ze koers naar Afrika.
Waarom Virelles ?
Een kunstmatig platform volstaat niet om een koppel visdieven aan te trekken. Er moet ook voldoende voedsel voorhanden zijn, en ook absolute rust is een belangrijke vereiste. Het feit dat er geen nautische activiteiten op het meer van Virelles zijn toegelaten, is allicht een bepalend element in de keuze van de vogels geweest. Maar nóg belangrijker is ongetwijfeld de overvloedige aanwezigheid van prooidieren geweest. In dat verband zijn de voortdurende beheersingrepen van Virelles-Nature lonend gebleken: vooral de lediging van het meer in de herfst van 2006 heeft gezorgd voor een verjonging van het visbestand en liet toe om de grote karpers te vangen die bij het zoeken naar voedsel het slib in beroering brachten en het water bijgevolg vertroebelden. Deze ingreep kaderde tevens in het omvangrijke programma voor het herstel van de waterkwaliteit in het meer van Virelles, gefinancierd door het Waalse Gewest en uitgevoerd in samenwerking met alle partijen die rechtstreeks bij het stroomgebied betrokken zijn. Er werden tientallen acties voorgesteld en gerealiseerd door de ondertekenaars van het charter om de kwaliteit van het water in het meer te verbeteren.
Toen de visdieven in juni 2007 in Virelles neerstreken, vonden ze er een uitgebreide en gevarieerde populatie van jonge vissen (ze vangen zelden vissen groter dan 10 cm) in helder water, onmisbaar om hun prooi te kunnen lokaliseren.
Wat leren we hieruit
Het vogelleven is ongetwijfeld één van de mooiste spektakels die de natuur ons te bieden heeft. En wel om duizend-en-één redenen: de sierlijkheid van een vogel in volle vlucht, de verscheidenheid aan vormen, het kleurenpalet, het heldere gezang… om nog te zwijgen van het gevoel van vrijheid dat door hun verre reizen wordt overgebracht.
Vogels blijven zonder meer de beste ambassadeurs van een vaak miskende en mishandelde natuur.
Nu de biodiversiteit in Wallonië ontegensprekelijk afneemt, is de nidatie van een nieuwe vogelsoort een hoopvol teken.
Het verhaal van de visdieven bewijst hoe groot het aanpassings- en ontwikkelingsvermogen van sommige diersoorten wel is. Waar dat vermogen tot uiting kan komen - of liever - bevorderd wordt, kunnen de populaties van die soorten groeien. Maar in de eerste plaats moeten we ons rekenschap geven van de bedreigingen en behoeften die het overleven van deze zeldzame diersoorten bemoeilijken.
Tot slot bevestigt deze nidatie – voor zover dat nog nodig was – het grote biologische belang van het domein van Virelles.
|
